Via TransilvanicaPięć wsi, jedna mapa
Gdzie dokładnie leżą, ile osób w nich mieszka i czym się od siebie różnią.
Gdzie dokładnie leżą, ile osób w nich mieszka i czym się od siebie różnią.
Różnica, która porządkuje całą mapę: Kaczyka (rum. Cacica) powstała wokół kopalni soli i jej pierwsi mieszkańcy byli górnikami z Bochni. Nowy Sołoniec (rum. Solonețu Nou), Plesza (rum. Pleșa) i Pojana Mikuli (rum. Poiana Micului) założyli górale z okolic Czadcy, ludzie od lasu i od bydła. To słychać do dziś, w mowie i w kuchni.
Czwarte miejsce to Moara pod Suczawą (rum. Suceava), z przysiółkiem Bulai, gdzie Polacy osiedlili się później i gdzie stoi Dom Polski. Piąte, Ruda-Vicșani, prawie opustoszało po repatriacjach.
Spis z 2002 roku pokazał wsie, w których Polacy wciąż stanowili większość: Plesza 99,5 procenta mieszkańców, Nowy Sołoniec 89,7, Pojana Mikuli 50,3, Kaczyka 12,3. Dwie dekady później liczby są mniejsze, ale układ ten sam: gmina Kaczyka z 732 Polakami, gmina Mănăstirea Humorului z 414 w Pojanie Mikuli i Pleszy, Moara z 286.
To nie są skanseny. To wsie, w których ludzie pracują, budują domy i wyjeżdżają do pracy za granicę, jak wszędzie w tej części Europy.
W spisie z 1910 roku największe polskie wsie w południowej Bukowinie liczyły: Nowy Sołoniec 813 osób, Kaczyka 762, Pojana Mikuli 572. W mieście Siret mieszkało wtedy 345 Polaków. W 1930 roku Pojana Mikuli urosła do 741, Nowy Sołoniec do 893, Kaczyka miała 703, a Plesza 259.
Porównajcie to z dzisiejszymi liczbami, a zobaczycie, co zrobiły dwie wojny, jedna granica i pociągi repatriacyjne.
W 1948 roku ponad połowa bukowińskich Polaków mieszkała w miastach: Suczawa, Siret, Rădăuți, Gura Humorului. W 2021 zostało ich tam 9,9 procenta. W Câmpulung Moldovenesc, gdzie stoi nasz dom, spis z 2011 roku naliczył trzy osoby narodowości polskiej.
Wieś przetrwała, miasto nie. To dlatego cały ten przewodnik prowadzi po wsiach.
Cztery wsie, cztery zupełnie różne sytuacje. Plesza jest praktycznie jednorodna, Kaczyka dawno stała się wielonarodowa.
Liczby dotyczą gmin, nie pojedynczych wsi: Kaczyka obejmuje też Nowy Sołoniec, a Mănăstirea Humorului – Pojana Mikuli i Pleszę.
Dane liczbowe: Tiberiu-Constantin Ambrosie, „Considerații asupra evoluției istorice și demografice a etnicilor polonezi din partea sudică a Bucovinei”, Anuarul Muzeului Naţional al Bucovinei, oraz cytowane tam spisy powszechne.
Monastery w pobliżu
Czytaj dalej
Baza wypadowa
Câmpulung Moldovenesc leży godzinę od polskich wsi i godzinę od malowanych monasterów. Cały dom, siedem miejsc, parking na podwórzu.